De acteur vandaag en morgen |  Koninklijk Conservatorium Antwerpen |  2016-2018 | Promotoren: Clara Van den Broek, Luk Van den Dries

Tijdens het tweejarig onderzoeksproject ‘De acteur vandaag en morgen’ grasduinde ik in de geschiedenis van de acteeropleiding van het Koninklijk Conservatorium Antwerpen. Vervolgens bracht ik de positie van de school in dit ‘post-Herman Teirlinck’ en ‘post-Dora van der Groen’-tijdperk in kaart. Hoe bouwen de speldocenten voort op een erfenis en welke echo’s komen terug in hun aanpak?


Herman Teirlinck (1879-1967)


De eerste wegwijzer in dit onderzoek was het basiswerk ‘Dramatisch Peripatetikon’ van Herman Teirlinck. Het begrip ‘peripatetikon’ verwijst naar het al rondwandelend lesgeven. Tijdens het lezen van dit boek kreeg ik het gevoel dat Herman Teirlinck me bij de arm nam en in zijn visie rondleidde. Een gevoel dat ik graag wou delen en dat aan de basis ligt van de installatie ‘Petrichor. Dramatisch Peripatetikon’.


De installatie kreeg permanent onderdak in Beel Hoog in deSingel, hier bevinden zich de leslokalen van de drama-opleiding van het Antwerpse Koninklijk Conservatorium. Alle bladzijden van het Dramatisch Peripatetikon hangen op in de gangen tussen de leslokalen. Om de tekst toegankelijker te maken, vulde ik de bladzijden aan met mijn leesnotities. Voorbijgangers laten hun oog vallen op een willekeurige pagina en er ontstaan korte ontmoetingen. Bovendien legde ik thematische wandelpaden aan doorheen het Dramatisch Peripatetikon. Gekleurde lijnen belichamen deze wandelpaden. De toeschouwer kiest een thema en volgt het overeenkomstige wandelpad. Hij wordt langst verschillende citaten her en der in het Dramatisch Peripatetikon gegidst. De toeschouwer loopt heen-en-weer, de citaten volgen elkaar niet in chronologische volgorde op. Zo wordt Teirlincks visie over een thema stapsgewijs toegelicht. Naast de wandeling die Herman Teirlinck de lezer aanbiedt en mijn wandelpaden daarin, is er een derde niveau aanwezig in de installatie. Onder de bladzijden van het Dramatisch Peripatetikon is een waslijn gespannen. Hier kunnen bezoekers een boodschap achterlaten en zo hun stem toevoegen aan het gesprek.


Dora van der Groen (1927-2015)


Na het doorploegen van Herman Teirlincks theatrale erfenis, richtte ik mijn blik op de andere belangrijke vormster van de Antwerpse acteeropleiding: Dora van der Groen. In tegenstelling tot Herman Teirlinck liet Dora van der Groen geen duidelijk omlijnde erfenis na. Het was aan mij om haar denken over acteren te expliciteren, haar vocabulaire om erover te praten. Nu ik op die zoektocht terugblik, kan ik zeggen dat het geen onderzoek naar Dora van der Groen was. Het was een ontmoeting met Dora van der Groen.

Dankzij de eerdere nauwgezette lezing van het ‘Dramatisch Peripatetikon’ herkende ik Herman Teirlincks erfenis in Dora van der Groen haar spreken. Aanvankelijk richtte mijn blik zich op de overeenkomsten in hun spreken. Teirlinck was een belangrijke leermeester voor van der Groen. Hij leerde haar theater kennen en zij gaf zijn erfenis op haar beurt door. Toch kwamen niet enkel de overeenkomsten naar boven. Ook verschillen werden zichtbaar. Het valt op dat Dora een eigen taal ontwikkelde die geïnspireerd is door de Oosterse spiritualiteit.
Zo groeide in mij een dialoog tussen drie persoonlijkheden: Dora van der Groen, Herman Teirlinck en Bhagwan . Een dialoog die ik wou delen en daarom een eigen lichaam en leven gaf in de vorm van de publicatie ‘Met open lege handen’. Deze publicatie is de eerste aanzet tot het archiveren van Dora van der Groen haar spreken en denken over theater.

‘Met open lege handen’ werd gemaakt in samenwerking met Track Report, het publicatieplatform van de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten. Het boek is te koop via de bibliotheken van het Koninklijk Conservatorium Antwerpen en de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen. Wie het graag wil bestellen en laten opsturen stuurt best een mail naar art&research@ap.be.




Voortbouwen op de erfenis


Eens de erfenis van de Antwerpse acteeropleiding in kaart was gebracht, waagde ik me aan het beantwoorden van de vraag: hoe bouwen speldocenten voort op de erfenis?  

Ik liet de blauwdruk van de Dora-publicatie lezen aan speldocenten van de Antwerpse acteeropleiding die zelf nog studenten van Dora zijn geweest: Lucas Vandervost, Sam Bogaerts, Frank Focketyn, Sara De Roo, Clara van den Broek, Robby Cleiren, Dimitri Leue, Oscar Van Rompuy en Thomas Janssens. Ook twee oud-collega’s kregen de blauwdruk opgestuurd: Brick De Bois en Jan-Peter Gerrits. Vervolgens ging ik met hen in gesprek. Deze gesprekken gaven inzicht in hoe de oud-studenten zich, als speldocenten, verhouden ten opzicht van de lessen die ze van Dora meekregen.

Ieder interview verwerkte ik tot een persoonlijk portret (download die portretten hier gratis). Deze portretten zijn momentopnames. Het gaat over wat deze personen op dat moment zochten, onderzochten of vonden in toneel.
Oorspronkelijk waren de audio-opnames louter werkmateriaal om tot de portretten te komen. Maat het zou zonde zijn u de stemmen niet te laten horen. Daarom schiep ik via vier korte audiomontages een beeld van het verloop van deze gesprekken. Deze kan u beluisteren via de Conservatorium Soundcloud.

terug
© Assia Bert 2020